Nog nooit stond het water van de Donau zo laag. En in de gebarsten modder ontdekt Centraal-Europa dingen die niemand had verwacht. Een wolharige mammoet, de funderingen van een gigantische Romeinse brug en ook tientallen oorlogsschepen die in 1944 tot zinken werden gebracht!
De Donau is de op één na langste rivier van Europa. Ze stroomt door tien landen over een lengte van bijna 2.850 kilometer. Deze zomer is het waterpeil, na een opeenvolging van hittegolven en ernstige droogte, op verschillende plaatsen tot absolute recorddieptes gezakt! In Boedapest maten de Hongaarse autoriteiten begin augustus een waterstand van amper 10 centimeter! Daarmee werd het vorige record van 33 centimeter uit 2013 volledig verpulverd…
Een mammoet aan de oever
De spectaculairste vondst werd gedaan in Bulgarije. Eind juli kwamen bij het dorp Ryahovo door het terugtrekkende water resten bloot te liggen van wat onderzoekers identificeren als een… wolharige mammoet! Het regionaal historisch museum van Ruse heeft een kaak, slagtanden, een schouderblad, ribben en verschillende botfragmenten geborgen. Een groot deel van het skelet ligt vermoedelijk nog begraven. Volgens conservator Krasimir Kirov was het dier bijna vijf meter groot en woog het tussen zeven en acht ton. Waarschijnlijk werd het ooit door de rivier meegevoerd tot op deze plek.
De brug van Constantijn, 1.700 jaar na datum
Verder stroomopwaarts neemt de archeologie het over. Bij het dorp Gigen heeft het lage water een deel van de funderingen van de brug van Constantijn blootgelegd. Die werd in 328 na Christus ingehuldigd en verbond de antieke stad Ulpia Oescus met Sucidava, vandaag in Roemenië. Met een lengte van meer dan twee kilometer wordt ze beschouwd als één van de grootste bruggen uit de oudheid! Ze was tegelijk ook één van de kortst bestaande, want rond 367 zou ze alweer vernietigd zijn. Een team van het regionaal museum van Pleven vloog met een drone over de site om de zichtbare resten in kaart te brengen en te documenteren.
De nazivloot van 1944 duikt weer op
Het meest ijzingwekkende hoofdstuk speelt zich af tussen Servië en Roemenië. Bij Prahovo steken opengereten scheepsrompen uit de zandbanken. De wrakken maakten deel uit van de Duitse Zwarte Zeevloot, die in september 1944 tot zinken werd gebracht om de Sovjetopmars af te remmen… Historici spreken over mogelijk 200 schepen! De meeste werden nooit geborgen, onder andere omdat er nog altijd explosieven aan boord liggen. In Hongarije, in de buurt van Boedapest, kwam zelfs een bijna intacte motorfiets van de Wehrmacht uit het slib tevoorschijn, samen met munitie, antitankmijnen en granaatscherven!
De ‘hongerstenen’ komen weer boven water
Het fenomeen beperkt zich niet tot de Donau. Aan de Elbe, bij Pirna-Oberposta, is opnieuw een hongersteen zichtbaar geworden. Dat zijn stenen waarin data van historische periodes met extreem laag water werden gegraveerd — de oudste datum gaat terug tot 1707 — en die als waarschuwing dienden voor volgende generaties. Ook langs de Rijn, bij Leverkusen, zijn opnieuw zulke stenen opgedoken, waaronder eentje met het jaartal 1959.