Het ooit sprankelende Dresden gold jarenlang als één van de mooiste steden van Duitsland: een officieuze culturele hoofdstad met een uitzonderlijk rijk architecturaal patrimonium. De inwoners waren ervan overtuigd dat hun stad bijna te waardevol was om te bombarderen. Toch werd Dresden op 13 februari 1945 het decor van één van de meest verwoestende luchtaanvallen van de Tweede Wereldoorlog.
© ai
Te mooi om te vernietigen? De illusie van veiligheid
Begin 1945 was voor bijna iedereen duidelijk dat de oorlog zijn eindfase bereikte. De Geallieerden rukten snel op, maar Duitsland vocht hardnekkig verder. In deze sfeer van onzekerheid zochten veel Dresdenaren houvast in geruchten en hoopvolle mythes.
© andreas-gabler
Sommigen beweerden dat de familie van Winston Churchill in de stad woonde, wat een bombardement zogenaamd onmogelijk zou maken. Anderen waren ervan overtuigd dat de stad, met haar barokke paleizen, opera’s, bruggen en bibliotheken, gewoon “te uniek” was om doelwit te worden.
Dresden had bovendien de reputatie van “ziekenhuisstad”, omdat er veel medische voorzieningen waren en grote groepen vluchtelingen uit Oost-Pruisen en Silezië er tijdelijk werden opgevangen. Dat versterkte het idee dat de stad gespaard zou blijven.
Machtsvertoon en strategische keuzes
Aan geallieerde zijde liep ondertussen de planning voor een massale luchtaanval. Het doel was niet alleen het Duitse moreel te breken, maar ook de opmars van het Rode Leger in Oost-Duitsland te ondersteunen door belangrijke steden in verwarring en chaos te storten.
© ai
Tijdens de Conferentie van Jalta zouden de Sovjets gevraagd hebben om steun bij hun veroveringstocht door enkele Duitse steden in het oosten—waaronder Dresden—te bombarderen. Er circuleren ook historische analyses die suggereren dat het bombardement deels bedoeld was als politiek signaal aan Stalin, in een periode waarin de eerste fundamenten van de latere Koude Oorlog zichtbaar werden. Wat de exacte drijfveer ook was: de aanval moest laten zien dat de westerse geallieerden beschikten over overweldigende luchtmachtcapaciteit.
De nacht van 13 februari: een stad in vuur gehuld
Op de avond van 13 februari 1945 verschenen golven van in totaal zo’n 1.300 bommenwerpers van de RAF en de USAAF boven de stad. Dresden had nauwelijks luchtafweer; de aanval verliep daardoor bijna volgens een perfect georkestreerd plan.
© ai
In minder dan 24 uur werd ongeveer 4.000 ton brand- en explosiebommen gedropt. De combinatie van hitte en zuurstoftekort veroorzaakte een vuurstorm die temperaturen bereikte van meer dan 1.000°C.
De impact was onvoorstelbaar:
- volledige wijken in het historische centrum gingen in vlammen op,
- de Frauenkirche, het Residenzschloss, de Semperoper en vele andere iconische gebouwen stortten (gedeeltelijk) in,
- straten lagen bezaaid met verkoolde lichamen van bewoners en vluchtelingen die geen kans hadden om te ontsnappen.
Afhankelijk van de bron ligt het dodental tussen de 20.000 en 60.000 slachtoffers. Historici houden vandaag doorgaans de laagste schatting aan, maar benadrukken dat de werkelijke aantallen lastig te bepalen zijn door het enorme aantal vluchtelingen in de stad.
Gevolgen en propagandaoorlog
De aanval leidde tot grote morele en politieke discussies. Winston Churchill liet later verstaan dat hij twijfels had over de noodzaak en proportionaliteit van de operatie.
© François Piette ©
Aan Duitse zijde maakte Joseph Goebbels dankbaar gebruik van de tragedie voor propagandadoeleinden: hij overdreef bewust de slachtoffers tot in de honderden duizenden om Duitsland als onschuldig slachtoffer neer te zetten en de geallieerde strategie in diskrediet te brengen, zowel binnenlands als internationaal.
Een stad herrijst uit as
Na de oorlog lag Dresden er desolaat bij, maar ondanks politieke verdeeldheid tussen Oost- en West-Duitsland begon men al in de jaren 50 aan gerichte wederopbouw.
Toch was het vooral na de Duitse hereniging in 1990 dat de stad een indrukwekkende renaissance kende. Dankzij grootschalige restauratieprojecten, moderne stadsplanning en historisch nauwkeurige reconstructies kreeg Dresden langzaam maar zeker haar pracht terug.
Iconische voorbeelden zijn:
- de Frauenkirche, heropgebouwd met originele stenen die uit het puin waren geborgen,
- de Brühlsche Terrasse, opnieuw een elegante promenade aan de Elbe,
- en het Zwinger-paleis, vandaag opnieuw een wereldwijd geliefd cultuurmonument.
Veel experts voorspelden dat Dresden tegen 2025, tachtig jaar na de tragedie, bijna volledig in haar oude glorie zou schitteren—een prognose die verrassend dicht bij de realiteit blijkt te liggen.
© oliver-guhr
Niet te missen in Dresden…
- Frauenkirche – hét symbool van wedergeboorte.
- Zwinger – barok prachtcomplex met musea zoals de Gemäldegalerie Alte Meister.
- Semperoper – één van de mooiste operagebouwen van Europa.
- Brühlsche Terrasse – “het balkon van Europa”, met uitzicht op de Elbe.
- Neustadt – modern, creatief en vol kunst, cafés en street art.