Een 5.000 jaar oude rotsgravure onthult hoe het oude Egypte haar gezag liet gelden in Sinaï…
© artem-labunsky
In het zuidwesten van het Sinaï-schiereiland heeft een recent bestudeerde rotsgravure ervoor gezorgd dat we een nieuwe kijk krijgen op het klassieke beeld van het oude Egypte. De zowat 5.000 jaar oude gravure toont een ondubbelzinnig tafereel: een imposante Egyptenaar staat rechtop met geheven armen tegenover een geknielde, dodelijk gewonde bewoner van de Sinaï. Het is geen louter artistieke afbeelding, maar wel een boodschap van overheersing. Volgens de Universiteit van Bonn is de boodschap in steen gegrift om gezien, begrepen en gevreesd te worden.
De gravure werd ontdekt in Wadi Khamila, een plek die tot nu toe vooral bekend stond om inscripties uit veel latere periodes. Voor de onderzoekers is dit een grote verrassing: nooit eerder werd in deze regio een bewijs van zo’n vroege Egyptische aanwezigheid gevonden.
Beelden als politiek wapen
Volgens egyptoloog Ludwig Morenz toont de gravure één van de oudste gekende scènes van een executie, met begeleidende tekst. Het doel was niet esthetisch, maar overduidelijk ideologisch. De lokale bevolkingsgroepen van de Sinaï hadden destijds geen schrift of een gestructureerd staatsapparaat. De Egyptenaren hadden daarentegen een gecentraliseerde macht, een geschreven cultuur en een leger. De machtsverhouding was dus duidelijk ongelijk.
Sinaï: begeerd voor zijn natuurlijke rijkdommen
Waarom trok men zo ver het schiereiland in? De reden is eenvoudig: natuurlijke rijkdommen. Sinaï was rijk aan koper en turkoois, twee cruciale grondstoffen voor de economie en het prestige van het oude Egypte. Deze expedities waren dan ook geen gewone ontdekkingsreizen, maar wel economische operaties ondersteund door een militaire macht. De gravure wijst erop dat Egypte zich niet beperkte tot louter passeren: het vestigde zich, controleerde en legde zijn gezag op.
Kolonisatie als netwerkstrategie
Wadi Khamila staat niet op zichzelf. Ook andere valleien zoals Wadi Ameyra en Wadi Maghara tonen soortgelijke scènes van Egyptische overheersing. Samen vormen deze sites de sporen van een vroeg koloniaal netwerk: strategische locaties langs doorgangsroutes, met gravures die van ver zichtbaar zijn. De rots fungeert hier als territoriale grenssteen. Een opvallend detail bevestigt die hypothese: de gekozen rots is glad, goed zichtbaar en bevindt zich nabij traditionele rustplaatsen. Niemand kon er met andere woorden aan voorbijgaan zonder de boodschap te zien.
Goddelijke rechtvaardiging van overheersing
De Egyptische dominantie berustte niet enkel op geweld. Ze werd ook religieus gelegitimeerd. De inscripties verwijzen naar de god Min, beschermheer van Egyptische expedities in die tijd. Zijn naam fungeerde als religieuze rechtvaardiging: dat Egypte overheerst, dan is dat omdat de goden dat zo willen. Deze vorm van religieuze legitimatie is typerend voor de vroege fases van Egyptische expansie in Sinaï. Later zullen andere goden die rol overnemen, maar het principe blijft volgens de onderzoekers hetzelfde.
Eén rots, meerdere verhalen
Een fascinerend gegeven: de gravure werd in de loop der eeuwen hergebruikt en aangepast. Er werden later inscripties aangebracht, soms zelfs moderne Arabische graffiti.
Een beginpunt voor verder onderzoek
Voor de onderzoekers van de Universiteit van Bonn is deze ontdekking slechts een beginpunt. In samenwerking met de Egyptische autoriteiten staan nieuwe verkenningen gepland om de volledige omvang van deze vroege kolonisatie beter te begrijpen.