In de buurt van Damme hebben archeologen van de UGent een middeleeuwse boerderij teruggevonden… zonder ook maar één spadesteek te zetten. Het graafwerk, dat deden de mollen. Een reden om met andere ogen naar het landschap van het Zwin, en naar zijn molshopen, te kijken?
Mollen ten dienste van de geschiedenis
In een natuurreservaat in de buurt van Damme verbergen de weilanden de resten van middeleeuwse boerderijen. Maar zomaar overal graven kan niet, want het gebied is beschermd. Onderzoekers van de Universiteit Gent lieten daarom de mollen het werk doen… Wanneer die hun gangen graven, brengen ze kleine schatten naar de oppervlakte: scherven van aardewerk, baksteen, hout en spijkers. “Mollen richten een ravage aan in onze tuinen, maar hun molshopen bezorgen archeologen een berg aan informatie over het middeleeuwse verleden dat onder het gras verborgen ligt,” vertelt Jaan Verliefden, archeoloog aan de UGent, met een glimlach.
814 molshopen en een 700 jaar oude toegangspoort
Het team onderzocht 814 molshopen en verzamelde 2.810 voorwerpen. Genoeg om de monumentale ingang van een grote boerderij te identificeren en te dateren in de 13de en 14de eeuw. En dat allemaal zonder de site te beschadigen! Deze zachte en goedkope methode zou ook kunnen helpen om andere archeologische resten te beschermen die bedreigd worden door landbouw en bebouwing.
Het Zwin, de middeleeuwen in openlucht
Dat deze ontdekking net in het Zwin werd gedaan, is geen toeval. In de middeleeuwen was deze zeearm de economische motor van de hele regio. “Havens zoals Sluis, Monnikerede, Hoeke, Damme en Brugge behoorden ooit tot de beste havens van Europa,” zegt Visit Damme. Daarna verzandde het Zwin en verdwenen verschillende van die havens gewoon uit het landschap… Vandaag heeft Damme nog altijd de charme van een klein middeleeuws stadje, op amper enkele pedaalslagen van Brugge…
Met de fiets langs de verdwenen havens
Voor nieuwsgierige fietsers ligt er een ideale tocht klaar: de fietsroute langs de verdwenen Zwinhavens. De gratis route is bewegwijzerd en bestaat in drie afstanden: 31, 44 of 60 km, tussen Damme, Brugge, Sluis en het Zwin.
Onderweg brengen vier virtual reality-kijkers de middeleeuwse havens in 360° opnieuw tot leven, op basis van archeologisch onderzoek van de UGent. Waar je vandaag alleen weilanden ziet, verschijnen plots opnieuw bruisende havensteden! Onze tip voor onderweg? Kijk af en toe eens naar de molshopen. Je weet maar nooit wat de diertjes naar boven hebben gebracht!
Praktische info
De kaart van de route is gratis en is verkrijgbaar bij Visit Damme (Jacob van Maerlantstraat 3, Damme), in het Zwin Natuur Park in Knokke-Heist en bij de toeristische diensten in de regio. De digitale versie kan je downloaden op de website van Visit Damme. Vertrekken kan vanuit Damme, Brugge, Sluis of het Zwin Natuur Park.