Nee hoor, in Italië wordt heus niet alleen Italiaans gesproken! Helemaal in het noorden van het land valt een provincie op met een opvallend Duitse tongval. Gesprekken worden hier vooral in het Duits gevoerd, dorpen hebben dubbele — soms zelfs driedubbele — namen, en er wordt moeiteloos geschakeld tussen culturen. Welkom in Zuid-Tirol, ook wel bekend als Alto Adige!
© sven
Een stukje Italië… met een Oostenrijks tintje
Deze Alpenprovincie ligt aan de grens met Oostenrijk en Zwitserland en maakt officieel deel uit van Italië, binnen de autonome regio Trentino-Zuid-Tirol. Toch zou je je, zowel qua taal als qua omgeving, gemakkelijk aan de andere kant van de Brennerpas kunnen wanen. De meerderheid van de bevolking spreekt Duits, vaak in een lokaal dialect, het Südtirolerisch, terwijl het Italiaans vooral in de steden en het zuiden van het gebied wordt gebruikt. Een kleine minderheid spreekt ook het Ladinisch, een oude taal uit de Dolomietenvalleien.
© marcel-hauser
Deze taalkundige mix beïnvloedt het dagelijkse leven in al zijn facetten: tweetalige verkeersborden, overheidsdiensten die in meerdere talen, en aparte scholen naargelang de taalgroep.
Een identiteit gevormd door de geschiedenis
Dat het Duits hier zo prominent aanwezig is, is vooral historisch bepaald. Eeuwenlang maakte Zuid-Tirol deel uit van de Duitstalige wereld. Eerst binnen het Heilige Roomse Rijk en later het Habsburgse Rijk. Pas na de Eerste Wereldoorlog, in 1919, werd de regio aan Italië toegewezen.
© babak-habibi
Tijdens de twintigste eeuw waren er spanningen, vooral tijdens het fascisme, toen men probeerde het Italiaans op te dringen ten koste van de lokale cultuur. Die periode liet littekens na, maar leidde na de Tweede Wereldoorlog ook tot een verregaand statuut van autonomie. Die autonomie waarborgt vandaag de bescherming van talen, tradities en het evenwicht tussen gemeenschappen.
De Dolomieten: indrukwekkend decor en natuurlijk herkenningsteken
Naast de culturele eigenheid betovert Zuid-Tirol ook met zijn adembenemende landschappen. De provincie is volledig bergachtig en wordt gedomineerd door de Dolomieten, erkend als UNESCO-werelderfgoed. Roze getinte kalksteenrotsen, groene alpenweiden en turquoise bergmeren: het is werkelijk oogverblindend.
© luis-monse
’s Winters is dit bovendien een paradijs voor skiërs en wintersportliefhebbers. In de zomer lonken wandeltochten, klimmen, fietsen en wellnessverblijven in chalets of bergresorts.
Steden en dorpen met een uniek karakter
De hoofdstad Bolzano/Bozen belichaamt perfect deze mix: Tiroolse architectuur, Italiaanse cafés, levendige markten en moderne musea. Verder naar het noorden charmeert Merano/Meran met zijn elegante thermencultuur uit de Belle Époque. Bressanone/Brixen en Brunico/Bruneck dompelen je dan weer onder in een authentiek Tirol, met kerktorens, stadsmuren en levendige tradities.
hakan-alp
Een unieke bestemming binnen Europa
Tegenwoordig geldt Zuid-Tirol vaak als voorbeeld van culturele co-existentie en is het één van de meest welvarende regio’s van Italië. Voor reizigers is het vooral een unieke bestemming waar je canederli en pasta eet, waar ciao en guten Tag elkaar afwisselen, en waar Italië plots een vleugje Midden-Europa krijgt. Zeker een bezoek waard!
© antonio-sessa