Zal Venetië een nieuwe ligging moeten zoeken? Een studie die gepubliceerd werd in Scientific Reports, beschrijft Venetië als een stad die geprangd zit tussen erfgoed, economie en de stijgende zeespiegel. Om de stad te redden wordt zelfs een verhuis overwogen!
Venetië kent sinds ongeveer 150 jaar meer overstromingen. In 2024 telde het historische centrum minder dan 50.000 inwoners, terwijl er meer dan 22 miljoen bezoekers per jaar komen! Sinds 2022 beschermt het MoSE-systeem de lagune tijdens extreme periodes van wateroverlast, maar de auteurs van de studie menen dat deze strategie van een open lagune in de loop van deze eeuw haar grenzen dreigt te bereiken als het klimaatbeleid niet van koers verandert.
Wanneer het water stijgt, worden de oplossingen ingrijpender
Daarna bekijken de onderzoekers opties die almaar ingrijpender worden. Bij een stijging van de zeespiegel met meer dan ongeveer 0,5 meter zouden ringdijken rond de stad een oplossing kunnen zijn. Ze zouden de monumenten en de bewoonde wijken beschermen, maar dan wel tegen de prijs van een breuk tussen Venetië en haar lagune.
Als de situatie nog erger wordt, zou een lagune die met permanente dammen wordt afgesloten de stad kunnen beschermen tegen veel sterkere stijgingen, tot 10 meter in sommige technische scenario’s. Het probleem is de kostprijs (van enkele honderden miljoenen tot meerdere tientallen miljarden euro) en vooral de ecologische kost. De stad zou gered worden, maar tegelijk zou het ecosysteem worden opgeofferd dat haar mogelijk heeft gemaakt.
Zal de stad moeten verhuizen?
Niet meteen. De verplaatsing van de stad, haar inwoners en een deel van haar monumenten verschijnt in de studie als een ultieme noodstrategie, bij een extreem hoge zeespiegel, eerder na het jaar 2300. De auteurs waarschuwen zelfs dat, onder het huidige klimaatbeleid en bij een grote bijdrage van het afsmelten van de Antarctische ijskap, dit scenario in de 22ste eeuw onvermijdelijk zou kunnen worden! Kortom: de echte vraag is nog niet of we de Basiliek van San Marco achter op een vrachtwagen moeten laden (veel succes aan de verhuizer…), maar wel of we durven toe te geven dat geen enkele oplossing het mogelijk zal maken om het Venetië dat we vandaag kennen voor altijd te behouden!
Het echte onderwerp: kiezen wat we willen redden
Volgens ons is de verdienste van deze studie dat ze de juiste vragen stelt. Ze vraagt zich niet alleen af hoe Venetië verdedigd kan worden, maar stelt vooral de vraag welk Venetië we willen doorgeven: de museumstad, de bewoonde stad, de levende lagune of een onvermijdelijk onvolmaakt compromis tussen die drie? En omdat grote infrastructuurwerken 30 tot 50 jaar voorbereiding vergen, moeten die vragen snel op tafel komen…