Nee, het moet niet altijd Barcelona, Berlijn of Milaan zijn. Ljubljana, op anderhalf uur vliegen van Brussels Airport, is een absolute aanrader voor wie houdt van cultuur, gezelligheid en gastronomie. En wie wel houdt van kertstsfeer, maar zijn kerstmarkten liefst net iets minder ‘kitsch’ wil.
Ljubljana by night © Arnaud Henckaerts
Dag drie van onze kennismaking met Slovenië. Na een gastronomisch diner in het City Terasa restaurant van het Maribor City Hotel, één van de grotere viersterrenhotels in het centrum van de stad, gevolgd door een deugddoende nacht, is het tijd om terug koers te zetten naar Ljubljana. Een tocht van anderhalf uur met de auto (of 2 uur met de trein), en dus stoppen we halverwege in Celje. Daar staat de Middeleeuwse kasteelburcht waar ooit de enige keizerlijke Sloveense dynastie huisde.
Celjski zgornji grad
Aankomen bij de restanten van het Kasteel van Celje (Celjski zgornji grad in het Sloveens) geeft je meteen een idee van hoe belangrijk deze plek ooit was. Het staat boven op een hoge rots en kijkt dominant uit over de regio, met aan de voet van de berg het stadje Celje en de Savinja-rivier. Het is die ligging die ervoor zorgde dat de Graven van Heunburg deze plek in de 13de eeuw kozen om er hun versterkt kasteel op te trekken, op een kruispunt van handelsroutes.
Het Kasteel van Celje, met zijn dominante positie © Arnaud Henckaerts
In 1341 werd het overgedragen aan de aan een andere adellijke familie, het ‘Haus Cilli’, die uitgroeide tot de meest invloedrijke van Slovenië in de Middeleeuwen. Die grandeur voel je meteen wanneer je door de poort van de indrukwekkende burcht wandelt: dikke muren, een indrukwekkend binnenplein, de vele torens en zalen… met in één ervan een collectie middeleeuwse marteltuigen. Hou je het liever wat luchtiger, weet dan dat er regelmatig concerten en culturele evenementen georganiseerd worden.
De collectie marteltuigen doet huiveren © Arnaud Henckaerts
Voor we naar Ljubljana vertrekken, gaan we nog even naar Celje zelf. Het kleine stadje heeft een gezellig historisch centrum met heel wat horecagelegenheden. Enkele standbeelden vallen op: dat van Alfred Nobel en dat van Alma Karlin. Karlin was een gevierde Sloveense schrijfster die het grootste deel van haar leven over heel de wereld reisde, en tijdens de Tweede Wereldoorlog opgepakt werd door de Nazi-bezetter omwille van haar uitgesproken houding tegen het regime. Alfred Nobel is dan weer bekend om een heel andere reden: hij had een langdurige relatie met Sofija Hess, die in Celje woonde. De brieven tussen de twee worden bewaard in het stadsmuseum van Celje.
Alma Karlin, altijd klaar om te vertrekken op wereldreis uit het nochtans mooie Celje © Arnaud Henckaerts
Een adres om te onthouden in Ljubljana
Aangekomen in Ljubljana checken we eerst in bij ons hotel, dat een absolute parel blijkt te zijn: AS Boutique Hotel. Dat ligt op de straat die uitgeeft op het Prešeren-plein, een sfeervol plein waar het hele jaar door evenementen georganiseerd worden aan de oever van de Ljubljanica-rivier, met uitzicht op het kasteel van Ljubljana.
Het AS Boutique Hotel is een oase van rust en stijl © Arnaud Henckaerts
De ingang van het hotel is niet heel opvallen, maar eens je door de poort naar binnen stapt en via een gang op het binnenplein uitkomt, word je begroet door een oase van rust en groen, met een moderne gevel. Stap binnen in de lobby en je voelt je meteen welkom. Geen afstandelijke desk, maar eerder een uitnodigend salon en een statige houten bureautafel met personeel dat oprecht hartelijk is. De kamer is al even uitnodigend, maar voorlopig droppen we enkel de bagage om de stad te gaan verkennen.
Bruisende stad
Met een inwonersaantal van 200.000 mensen is Ljubljana dan wel een relatief kleine hoofdstad naar Belgische maatstaven, het is wel de grootste van Slovenië, met 10% van het totale inwonersaantal van het land. Met een rijke geschiedenis, een architectuur die doet denken aan die van Wenen en een bruisend horeca- en evenementenleven is het de perfecte bestemming voor een citytrip tijdens een lang weekend. Alles bevindt zich bovendien op wandelafstand, wat betekent dat je niet al te veel moet nadenken over lange verplaatsingen met het openbaar vervoer of de taxi.
Alles ligt op wandelafstand in de pittoreske straatjes van Ljubljana © Visit Slovenia
In de periode dat wij er waren, baadde Ljubljana in kerstsfeer. Overal lichtjes, kraampjes met lokale specialiteiten en traditionele kerstgerechten, en ook volle terrassen langs de oevers van de rivier. Beslist een stad om in de zomer nog eens opnieuw te bezoeken, maar als je houdt van winterse gezelligheid, zet dan Ljubljana in elk geval op je lijst.
De hartvormige geglazuurde ‘medenjaki’-koekjes zijn een ideaal cadeau bij kerst © Arnaud Henckaerts
Niet dat je de kerstmarkt van Ljublajana kan vergelijken met de traditionele kerstmarkten in bijvoorbeeld Duitsland. Je kan er fan van zijn, maar voor mij persoonlijk zijn ze wat te ‘kitscherig’ of klef. Dat gevoel had ik hier niet, dankzij de inplanting van de kraampjes doorheen de straten en aan de oevers van de rivier, en door de integratie met de bestaande horeca.
Een draak van een brug
Maar wat valt er te zien wanneer je er op een ander moment van het jaar bent? De rivier met de horecagelegenheden zijn natuurlijk een vaste waarde, net als de sfeervolle straten van het oude stadsgedeelte en de vele bruggen die de twee stadsdelen aan weerszijden van de rivier met elkaar verbinden. Één van de opvallende exemplaren is de Drakenbrug. Die verwijst naar een legende rond de stad: in de Middeleeuwen zouden er aanvallen door een draak geweest zijn. Prins Julius zou de kop van het dier afgekapt hebben, en die aan de hoofdbrug van de stad gezet hebben om andere aanvallen af te weren. Het drakenthema komt dan ook veelvuldig terug in de stad.
Eén van de draken op de brug © Visit Slovenia
Een andere opvallende brug, de Tromostovje, is eigenlijk een combinatie van drie bruggen. Het was een idee van Jože Plečnik, de architect die aan het begin van de 20ste eeuw de stad zijn huidige look gaf in de stijl van de grote Weense architectuur. Met de drievoudige brug wilde hij in 1931 het wandelverkeer tussen het Prešeren-plein (het centrale plein niet ver van ons hotel) en het oude stadsgedeelte vergemakkelijken, zonder de bestaande brug uit 1842 af te breken. Origineel. Vanop de bruggen zie je boven de oude stad het kasteel van Ljubljana, dat zeker een bezoekje waard is – ofwel te voet met een stevige klim over een wandelpad, ofwel via de lift die je zonder fysieke inspanning naar boven brengt.
De Tromostovje-brug biedt een grote voetgangerscapaciteit tussen het Prešeren-plein en de oude stad © Visit Slovenia
Foodie-bestemming
Aan de voet van het kasteel vind je gezellige straatjes met winkels en eetgelegenheden. Voor zo’n compacte stad zijn er trouwens bijzonder veel restaurants met een vermelding in de Michelin-gids, vaak met prijzen (vooral voor de lunchmenu’s) waar we in ons land alleen maar van kunnen dromen. Ook voor foodies is het dus ook een absolute aanrader. Ook in ons hotel was één van de drie restaurants, met aan het fornuis de in Slovenië heel bekende Ana Roš, bekroond met een Michelinster. Wij kozen ervoor om ‘s avonds buiten te genieten van de verschillende mogelijkheden die de kerstmarkt bood, de ideale manier om door de straten te kuieren en de stad op zijn levendigst te ontdekken.
Van Michelinsterren tot heerlijke patisserie © Arnaud Henckaerts
Het ontbijt in het AS Boutique hotel was pure verwennerij. Een relaxte sfeer die niets te maken heeft met de soms klinische ervaring in luxueuze hotels, maar eerder een lounge-achtige sfeer met gerechten à la carte. Het perfecte begin van de dag. Wat er op de planning stond? Cultuur genoeg in Ljubljana, met musea, historische kerken en een breed aanbod van evenementen het hele jaar door. Maar gezien de beperkte tijd die ons nog restte voor we terug naar België vlogen, kozen we voor een meer originele ervaring: een workshop boekdrukken.
Traditie die verloren dreigt te gaan
Boekdrukken, klinkt dat saai? In alle eerlijkheid moet ik toegeven dat dat ook mijn eerste idee was toen ik van het plan hoorde. Maar uiteindelijk was het dat allesbehalve. We trokken naar tipoRenesansa, een kleine typografische studio aan de rand van de stad, waar eigenaar Marko deze met uitsterven bedreigde stiel een nieuw elan wil geven. Hij kocht een beetje toevallig een printatelier, compleet met een drukpers en lades vol metalen letters waarmee letterzetters tot het midden van de vorige eeuw woorden vormden die vervolgens met inkt ingesmeerd werden en zo kranten, boeken en andere drukwerken op papier zetten.
Marko van tipoRenesansa probeert de kunst van het drukken in leven te houden © Arnaud Henckaerts
Het enthousiasme van Marko werkt aanstekelijk. Bevlogen vertelt hij over de types letters, hoe kundig de letterzetters waren, met welke problemen ze af te rekenen kregen en welke oplossingen er waren. Maar ook over de teloorgang van de traditionele drukpersindustrie en hoe moeilijk het is om vandaag mensen te vinden die nog kunnen helpen bij het herstellen van de machines. TipoRenesansa drukt vandaag vooral werken in kleinere oplages: uitnodigingen voor speciale evenementen, affiches, kunstige producties en naamkaartjes voor wie iets speciaal wil, om er maar enkele op te noemen. Nichewerk dat ervoor zorgt dat deze traditie behouden blijft.
Om zelf ons steentje bij te dragen, hielpen we bij het opstellen en drukken van ‘Slovenija’ op handgeschept papier. Een aandenken aan ons eerste, maar zeker niet laatste bezoek aan dit boeiende land.
Meer info? @SloveniaInfo
#ifeelsLOVEnia