De stempel in het paspoort, een iconisch symbool van reizen, verdwijnt in Europa vanaf 2026. In de plaats komen er 100% digitale controles. Hoe zit dat in de rest van de wereld?
© agus-dietrich
Een rechthoekje in inkt, een soms vage datum, een landnaam die amper leesbaar is… voor veel reizigers is de stempel in het paspoort veel meer dan zomaar een administratieve formaliteit: soms is het een discreet trofee, maar veel vaker gewoon een tastbare herinnering. Toch staat dit ritueel op het punt te verdwijnen.
Vanaf april 2026 zullen de landen van de Europese Unie geen paspoorten van niet-Europese reizigers meer afstempelen. Een beslissing die het einde betekent van een eeuwenoude traditie… en het begin van een nieuw tijdperk voor grenscontroles!
Een oude traditie!
In tegenstelling tot wat je zou denken, is de stempel helemaal niet modern. Volgens historicus Patrick Bixby, geciteerd door de BBC en overgenomen door Geo.fr, gaan de voorlopers ervan terug tot de Middeleeuwen. Toen valideerden waszegels de vrijgeleiden die door Europese vorsten werden uitgevaardigd.
Na de Eerste Wereldoorlog standaardiseert de oprichting van het moderne paspoort door de Volkenbond de grensovergangen. Maar vooral vanaf de jaren 1950, met de democratisering van commerciële vluchten, wordt de stempel een emotioneel symbool. Hoe meer je reist, hoe voller de pagina’s… en hoe groter de gehechtheid. Een soort officieel herinneringsalbum, waarvan je beleefd aan de administratieve dienst van de gemeente kan vragen of je het mag bijhouden…
Automatisering van de grenzen verandert alles
Maar tijden veranderen! Je hebt het vast al gemerkt als je regelmatig reist: vandaag stempelen steeds meer landen buiten Europa het paspoort niet meer af…
Voor niet-Europese reizigers die beslissen het Oude Continent te bezoeken, geldt sinds oktober 2025 een inreis-/uitreissysteem (Entry/Exit System – EES) dat gebaseerd is op biometrie. Tegen april 2026 zullen vingerafdrukken en gezichtsherkenning de manuele stempel definitief vervangen voor deze reizigers die het Schengengebied binnenkomen.
Het officiële doel: een vlottere doorstroming, meer veiligheid en menselijke fouten vermijden. Concreet resultaat: geen duizenden paspoorten meer stempelen elke dag. De inkt verdwijnt, het algoritme neemt het over.
Europa staat niet alleen
Deze overgang is allesbehalve uitzonderlijk. Australië, Japan, Groot-Brittannië en Canada gebruiken al geavanceerde biometrische verificatiesystemen. Ook de Verenigde Staten hebben aangekondigd deze technologieën de komende jaren op grote schaal in te voeren. Met de digitalisering van luchthavens en de automatisering van controles lijkt het verdwijnen van de stempel wereldwijd onvermijdelijk. Het paspoort wordt meer een gegevensdrager dan een herinneringsboekje!
Gehaaste vs nostalgische reizigers
Bij reizigers lopen de meningen uiteen. Doorgewinterde luchthavengebruikers zien er een duidelijke tijdswinst in. Minder aanschuiven, minder wachten, meer efficiëntie: biometrische technologie scoort op alle vlakken. Maar voor anderen, daar bestaat geen twijfel over, overheerst de nostalgie.