Koud, immens en stil… achter Antarctica gaan cijfers schuil die zó extreem zijn dat ze bijna onwerkelijk lijken. Klaar voor een ijskoude ontdekkingstocht?
© bob-brewer
We zien het continent vaak als een eindeloze witte vlakte, bevroren en misschien zelfs een tikje saai. Een grove misvatting! Antarctica is misschien wel het spectaculairste gebied op aarde! Niet vanwege de steden of monumenten, maar door zijn unieke eigenschappen. Cijfers die doen duizelen en die beter dan eender welk cliché duidelijk maken waarom dit continent het meest ongelooflijke van allemaal blijft.
1. –89,2 °C: de laagst gemeten temperatuur ooit
Ja hoor, min 89 graden Celsius! Dit record werd in 1983 gemeten aan het Sovjetstation Vostok. Bij zulke temperaturen wordt metaal broos, bevriest je adem in enkele seconden en maakt je onbedekte huid geen schijn van kans. En dat is nog maar het officiële record: een satelliet zou zelfs –98 graden hebben geregistreerd!
2. 14 miljoen km²: groter dan Europa
Antarctica beslaat ongeveer 14 miljoen vierkante kilometer. Ter vergelijking: dat is groter dan heel Europa, en zelfs dan Oceanië. Toch staat het op onze mentale wereldkaart vaak ergens onderaan, als een onbenullig detail. Een gigantisch continent, maar grotendeels buiten beeld.
3. Voor 98 % bedekt met ijs
Bijna 98 % van Antarctica is bedekt met ijs, en die ijskap is gemiddeld 1,6 km dik. Onder dat ijs schuilen bergen, valleien en zelfs volledig afgesloten subglaciale meren die al miljoenen jaren geïsoleerd zijn. Een complete wereld, letterlijk onder een stolp.
4. 70 % van al het zoet water op aarde
Waarschijnlijk het meest waanzinnige cijfer: Antarctica bevat ongeveer 70 % van het zoet water op onze planeet. Als al dat ijs zou smelten, zou de zeespiegel met zo’n 60 meter stijgen. Een rampscenario? Misschien. Volgens een wetenschappelijke studie (Recent sea-level contributions of the Antarctic and Greenland Ice Sheets) verliest Antarctica jaarlijks zo’n 50 gigaton ijs. En dat cijfer is mogelijk sterk onderschat – de studie dateert immers al van 2006!
5. 0 permanente inwoners
Geen enkele! Antarctica is het enige continent zonder inheemse of permanente bevolking. In de zomer verblijven er ongeveer 5.000 wetenschappers. In de winter blijven er nog zo’n duizend over, volledig afgesneden van de wereld…
6. Één van de droogste woestijnen ter wereld
Paradoxaal? Ondanks al dat ijs is Antarctica officieel een woestijn. Sommige zones krijgen minder dan 50 mm neerslag per jaar – minder dan de Sahara. Er valt weinig sneeuw, en wat er wel valt, smelt gewoon nooit. Het is waarschijnlijk zelfs de grootste woestijn ter wereld, met het droogste klimaat op aarde.
© dylan-shaw
7. Winden tot 320 km/u
Valwinden kunnen snelheden halen van meer dan 300 km/u. Ze razen meestal van de ijskappen naar de kust. Zelfs bij ‘milder’ weer wordt wandelen hier al snel een extreme sport.
8. Een verdrag ondertekend door 54 landen
Sinds 1959 wordt het continent beschermd door het Antarctisch Verdrag. Geen mijnbouw, geen legers, geen nationale grenzen. Een plek exclusief voorbehouden voor wetenschap en internationale samenwerking. Een geopolitieke uitzondering. Misschien zelfs een voorbeeld?
9. IJsbergen zo groot als landen
Sommige Antarctische ijsbergen zijn enkele duizenden km² groot. In 2017 werd de afmeting van de ijsberg A-68 vastgesteld op bijna 6.000 km² – twee keer zo groot als Luxemburg!
10. 90 % van het wereldwijde ijs
Ongeveer 90 % van het ijs op aarde bevindt zich op Antarctica. Het is letterlijk de thermostaat van onze planeet. Wat daar gebeurt, beïnvloedt het wereldwijde klimaat – ook bij ons.