Archeologen hebben onder het puin van een monumentale poort een 1.800 jaar oude beeldengroep blootgelegd die Asclepius en zijn zoon voorstelt. We nemen je mee op ontdekkingstocht!
2,20 meter marmer onder een ingestorte poort
De vondst werd gedaan in Aspendos, in de provincie Antalya, aan de zuidkust van Turkije. De marmeren beeldengroep is 2,20 meter hoog en dateert uit het laatste kwart van de 2de eeuw na Christus, ongeveer 1.800 jaar geleden. Ze lag tussen het puin van een monumentale poort!
De vader, het kind en de slang
De hoofdfiguur is Asclepius, de Griekse god van de geneeskunde. Het is een volwassen, bebaarde man met lang en dik haar, die op zijn linkerbeen steunt. Zijn bovenlichaam is grotendeels ontbloot en over zijn linkerschouder draagt hij een ‘himation’, een grote mantel die in strakke plooien naar beneden valt. Hij hield de beroemde staf met een slang eromheen vast, de rechtstreekse voorloper van het symbool dat we vandaag met apotheken associëren. Zijn rechterarm is verdwenen.
Aan zijn voeten staat een klein kinderfiguurtje: Telesphorus, zijn zoon en godheid van het herstel na ziekte. Zijn hoofd is niet bewaard gebleven. Samen brengen de twee een duidelijke boodschap, zoals de archeologen het samenvatten: ‘De beeldengroep stelt het volledige genezingsproces voor, van de behandeling van de ziekte tot het volledige herstel.’ Minister van Cultuur en Toerisme Mehmet Nuri Ersoy omschreef het niet zonder enige lyriek als “de terugkeer van genezing naar het licht”!
Het detail dat de interpretatie verandert
Je zou verwachten dat Asclepius werd aangetroffen in een afgelegen heiligdom dat in het teken staat van de genezing, een ‘Asklepieion’, ver weg van de drukte. Maar hier stond hij langs een drukke verkeersader uit de Romeinse tijd, die het theater met de agora verbond, midden tussen de openbare gebouwen! Met andere woorden: de verering van gezondheid bleef niet beperkt tot heilige plaatsen, maar maakte deel uit van het dagelijkse stadsbeeld. Je kwam de god van de geneeskunde tegen op weg naar een voorstelling of de markt, een beetje zoals we vandaag langs een groen apothekerskruis lopen!
Aspendos is veel meer dan alleen zijn theater
Bij kenners roept Aspendos vaak vooral het beeld op van een Romeins theater uit 155 na Christus, één van de best bewaarde exemplaren ter wereld en nog altijd in gebruik voor concerten. De site leverde de voorbije jaren echter ook een hele reeks beelden op van Hermes, Zeus, Aphrodite, Eros, Artemis en Nemesis. Volgens Tolga Candur, adjunct-hoofd van de opgravingen, betekent dit een keerpunt: de stad zal niet langer “uitsluitend door haar theater worden gedefinieerd, maar door een ruimer en vollediger stedelijk landschap”. De teams leggen onder meer een openbaar plein bloot dat wordt omringd door nog rechtopstaande zuilen en dat bezoekers zullen kunnen verkennen.
Een stad van 3.000 jaar oud
Aspendos zou rond 1000 v.Chr. zijn gesticht door Griekse kolonisten uit Argos. Vanaf de 5de eeuw v.Chr. groeide de stad uit tot een belangrijk handelscentrum van Pamfylië. Sinds 2015 staat ze op de indicatieve lijst voor het Werelderfgoed van UNESCO. De archeologische site ligt op een veertigtal kilometer van Antalya en kan worden bezocht!