Veertig jaar lang bereidde de NAVO zich voor op de Derde Wereldoorlog onder een heuvel in Veneto! In de bunker, West Star, wordt nu 7 miljoen euro geïnvesteerd om hem om te vormen tot museum. De eerste gedeeltelijke opening is gepland voor de zomer van 2027!
In Affi, een gemeente met 2.500 inwoners tussen Verona en het Gardameer, vind je wijngaarden, een afrit van de snelweg en een winkelcentrum. En, 15 meter onder het gesteente van de Monte Moscal, ook de grootste atoombunker die ooit in Italië werd gebouwd!
West Star — de naam verwijst naar de rode Sovjetster — beslaat 13.000 m², verdeeld over 3 verdiepingen. Die zijn met elkaar verbonden door één kilometer aan tunnels in de vorm van een acht. Er zijn een honderdtal ruimtes: slaapzalen, keukens, een ziekenboeg, fitnessruimte, kapsalon, bar, mechanische werkplaats en uiteraard de onvermijdelijke decontaminatiedouches… Er zijn ook 3 toegangen, Alpha en Beta genoemd, plus een nooduitgang. En zelfs een klein helikopterplatform bovengronds!
Het complex werd ontworpen tussen 1958 en 1960 en uitgegraven van 1960 tot 1966. In juli 1966 werd het officieel in gebruik genomen. Het kon 400 mensen gedurende 15 dagen volledig autonoom huisvesten, met een watervoorraad van 120.000 liter, een ventilatiesysteem met overdruk om radioactieve neerslag buiten te houden en een elektromagnetische afscherming tegen nucleaire elektromagnetische pulsen.
De commandopost van de NAVO-zuidflank
Dit was geen schuilkelder, maar een commandocentrum. West Star huisvestte COMLANDSOUTH (de geallieerde landstrijdkrachten in Zuid-Europa) en COMFIVEATAF (de 5de geallieerde tactische luchtmacht). Anders gezegd: vanuit dit gat in de berg werden de geallieerde militaire operaties in heel Zuid-Europa gecoördineerd, 24 uur per dag, met twee ploegen van twaalf uur.
De site huisvestte ook één van de meest strategische telecommunicatieknooppunten van het continent en één van de eerste ARPANET-systemen in Europa. Dat laatste was de rechtstreekse voorloper van het internet.
De laatste oefeningen vonden er plaats in 2004. De bunker werd in 2007 buiten gebruik gesteld en vervolgens in maart 2018 door het Italiaanse ministerie van Defensie overgedragen aan de gemeente Affi.
7 miljoen euro en 100.000 bezoekers als doel
De doorbraak kwam er dankzij de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden, die 7 miljoen euro vrijmaakte voor de reconversie, op voorstel van parlementslid Alessia Ambrosi (Fratelli d’Italia). De werkzaamheden moeten tegen 2029 volledig afgerond zijn, met een gedeeltelijke opening vanaf de zomer van 2027. Naar verwachting zal 70 tot 80% van de basis toegankelijk worden voor het publiek!
Het beheer komt in handen van een autonome stichting, gefinancierd met publieke en private middelen, met als doel 100.000 bezoekers per jaar.
Wat je ondergronds zal kunnen bekijken
Sinds 2022 brengt een team van de Universiteit van Firenze de site in kaart, digitaliseert het technische documenten en verzamelde het een twintigtal getuigenissen van voormalige medewerkers. Die interviews zullen worden verwerkt in digitale zuilen die in de gangen worden geplaatst.
De rest van het decor is al aanwezig: originele staf- en militaire kaarten, monumentale elektriciteitsgeneratoren, verdampingstorens die vocht recupereerden, computers uit de jaren 1960 en 1970…
Wij Belgen hebben er al eentje, maar dan wel wat bescheidener!
Voor wie geen trip naar Veneto plant, heeft België zijn eigen overblijfsel uit de Koude Oorlog: de commandobunker van Kemmel. Die werd vanaf 1953 uitgegraven in de Kemmelberg in West-Vlaanderen. Hij is dertig bij dertig meter groot en is vijftien meter diep, heeft muren van twee meter dik en een zwevend betonnen dak van 73 bij 60 meter.
De bunker moest de geallieerde luchtverdediging aansturen, maar de NAVO gaf uiteindelijk de voorkeur aan Maastricht. In 1963 werd dit het oorlogshoofdkwartier van het Belgische leger, en in 2009 werd hij een museum.