Op Svalbard sterken de ijsberen aan en worden ze wat dikker, ondanks het smelten van het zee-ijs. Een onverwachte staaltje van veerkracht… maar is dat maar tijdelijk?
© Don Landwehrle - stock.adobe.com
We denken soms aan magere, verzwakte dieren die in moeilijkheden zijn. Maar toch tonen de ijsberen op Svalbard een betere lichaamsconditie dan eind jaren 1990, ondanks de versnelde klimaatopwarming in de regio. Dat is de eerder verrassende conclusie van een studie die werd gepubliceerd in het tijdschrift Scientific Reports. “De verbetering van hun fysieke conditie tijdens een periode van aanzienlijk verlies van zee-ijs was een verrassing,” vertelt Jon Aars, onderzoeker bij het Noors Poolinstituut, aan het Franse persbureau AFP.
Svalbard, laboratorium van een ontsporend klimaat
De Svalbard-archipel, gelegen in het Arctische gebied, warmt tot vier keer sneller op dan het wereldgemiddelde… een weinig benijdenswaardig record. Het rechtstreekse gevolg? Een snelle afname van het zee-ijs, een cruciaal element voor het voortbestaan van de ijsbeer, die van op de ijskap voornamelijk jaagt op zeehonden.
Tussen 1995 en 2019 volgden wetenschappers de lichaamsconditie van honderden beren, met de logische verwachting een voortdurende achteruitgang vast te zullen stellen. Zeker omdat de populatie in de Barentszzee (geschat tussen 1.900 en 3.600 dieren volgens een telling uit 2004) sterk afhankelijk is van dit kwetsbare ecosysteem.
Een onverwachte fysieke heropleving
De meetgegevens vertellen echter een ander verhaal. Na een eerste daling tussen 1995 en 2000 steeg de index van de lichaamsconditie van de beren in de daaropvolgende jaren, precies op het moment dat het zee-ijs het snelst terugweek. Een scenario dat haaks staat op wat in andere delen van het Arctische gebied werd waargenomen. Daar werden ijsberen magerder, soms zelfs dramatisch.
Van menu veranderen om te overleven
Hoe valt die veerkracht te verklaren? De onderzoekers schuiven een pragmatische hypothese naar voren: diversificatie van het dieet. Minder afhankelijk van zeehonden zouden de beren op Svalbard hun voedingspatroon hebben uitgebreid door vaker rendieren en zelfs walrussen te bejagen. De populatie van deze soorten, die vroeger ten prooi vielen aan de mens, was immers meer hersteld. En dat bood nieuwe voedselkansen aan de beren.
Goed nieuws… met een vervaldatum?
Moeten we ons verheugen? Niet echt. De auteurs van de studie blijven voorzichtig. Deze aanpassing zou slechts een tijdelijk respijt kunnen bieden in het kader van een klimaatverandering die blijft versnellen.
Naarmate het zee-ijs jaar na jaar langer wegblijft, volstaat zelfs een gevarieerder dieet mogelijk niet meer. De ijsberen van Svalbard, die vandaag robuuster voor de dag komen, zouden op hun beurt een kantelpunt kunnen bereiken.