Het mythische San José-galjoen geeft eindelijk zijn eerste schatten bloot, drie eeuwen na de schipbreuk. De berging belooft een titanenwerk te worden!
© ai
De San José, dat de bijnaam ‘de Heilige Graal onder de wrakken’ kreeg, komt opnieuw in de spotlight na meer dan 300 jaar stilte. Daarvoor zorgt een zorgvuldig voorbereide wetenschappelijke missie van Colombia… Alhena Caicedo Fernández, de directrice van het Colombiaans Instituut voor Antropologie en Geschiedenis, vat het doel van die missie samen als: “burgers de mogelijkheid te geven zich, via materiële getuigenissen, vertrouwd te maken met de geschiedenis van het galjoen San José”.
Eerste artefacten: een voorsmaakje van een kolossale schat
Een bronzen kanon, een porseleinen kopje, enkele houtfragmenten en drie munten: de lijst van de eerste vondsten lijkt meer op een aperitief dan op het beloofde banket. Op 600 meter diepte rusten immers de resten van een lading die zou bestaan uit bijna 200 ton edelmetalen en edelstenen!
De bestemming van deze vracht was Europa, maar een Britse eskader onderschepte het schip nabij Cartagena de Indias. Het gevecht – dat in de geschiedenisboeken bekendstaat als de Slag bij Barú – was kort, hevig en fataal. De San José, uitgerust met 62 kanonnen, zonk op 8 juni 1708 met ongeveer 600 mensen aan boord. De vermeende explosie van het kruitmagazijn blijft historici tot vandaag bezighouden.
De technologische wederopstanding van een gezonken reus
Om de extreme diepte waarin het wrak ligt aan te kunnen, beschikt Colombia over een vloot van robots die kunnen filmen, in kaart brengen en identificeren, maar soms ook uiterst fragiele artefacten bovenhalen. De teruggevonden objecten krijgen daarna een bijzonder zorgvuldige behandeling!
Eén schip, vier partijen die het eigendomsrecht claimen
Een schat van deze omvang zonder internationaal conflict? Bijna onmogelijk natuurlijk. Sinds de officiële lokalisatie in 2015 eisen meerdere partijen het recht op om over de resten van het schip te beschikken:
• Spanje, als voormalig eigenaar van het galjoen,
• een Amerikaans bedrijf,
• de inheemse natie Qhara Qhara uit Bolivia,
• en uiteraard Colombia.
Bogotá hakte snel de knoop door: elk wrak binnen zijn territoriale wateren hoort toe aan de staat. Een stelling die het debat niet beslecht, maar het land wél een tactisch voordeel geeft…
Een archeologische werf die nog jaren zal duren
Wetenschappers staan nog maar aan het begin van de ontsluiting van de geheimen van het galjoen. Elke berging vraagt weken voorbereiding, tot in de kleinste details uitgewerkte protocollen en een constante monitoring. Aan het huidige tempo zou de opgraving van de San José wel eens één van de meest ambitieuze archeologische programma’s van deze eeuw kunnen worden!