Deze ontdekking, die officieel werd erkend in 2022, werd recent versterkt door een wetenschappelijke studie die de plek beschrijft als een verzonken cultureel landschap. Met andere woorden: een volledige leefomgeving, bevroren onder water, en geen symbolische of rituele site zoals sommigen eerder dachten.

Een echte stad, geen heiligdom

Wat vooral opvalt, is de aard van de site: onderzoek toont aan dat het om een bewoonde zone ging, actief tussen 350 v.Chr. en 250 n.Chr.! Tijdens de verkenningen werden verschillende typische elementen geïdentificeerd, zoals gestructureerde woningen, stenen platformen en zelfs gebeeldhouwde monumenten. Deze ontdekkingen bevestigen een goed georganiseerde sociale structuur. Enkele objecten, zoals keramiekfragmenten en obsidiaan, werden geanalyseerd en daarna teruggeplaatst om de integriteit van de site te bewaren.

Een eiland opgeslokt door het water

De centrale vraag blijft: hoe is deze stad onder water terechtgekomen? Onderzoekers schuiven verschillende hypotheses naar voren, zoals aardbevingen, vulkanische activiteit of sterke schommelingen van het waterniveau van het meer. De meest overtuigende hypothese is die van een eiland dat geleidelijk onder water is verdwenen.

Oorspronkelijk zou de stad dus gebouwd zijn op droog land, waarna het stijgende water haar langzaam heeft opgeslokt. Een natuurlijk proces, ver weg van het idee van een vrijwillige verlaten stad. Interessant detail: deze onderdompeling heeft net gezorgd voor een uitzonderlijke bewaring van de site, doordat de structuren beschermd werden tegen normale aantasting. Een ander opvallend aspect is de nauwe samenwerking met de Tz’utujil Maya-gemeenschap, die rechtstreeks verbonden is met de geschiedenis van de plek.

Deze stad heeft duidelijk nog lang niet al haar geheimen prijsgegeven. Toekomstige verkenningen kunnen bijkomende structuren onthullen, of zelfs organisch materiaal dat onder het sediment bewaard is gebleven.