Ooit golden ze als de puurste van het continent. Toch hebben de duizenden kilometers aan rivieren in de Balkan het de afgelopen 10 jaar zwaar te verduren gehad…
© Alp Galip - stock.adobe.com
De oorzaak? Een wildgroei aan dammen, kleine waterkrachtcentrales en grootschalige sedimentwinning. Volgens een recent onderzoek van Riverwatch en EuroNatur gaan deze rivieren, ook wel het blauwe hart van Europa genoemd, er sterk op achteruit.
Bijna natuurlijke rivieren… steeds zeldzamer
In het onderzoek werden meer dan 83.000 km aan rivieren in de Balkanregio geanalyseerd. In 2012 werd nog 30 % ervan als “bijna natuurlijk” beschouwd. In 2025 was dat nog maar 23 %. Concreet is er voor 2.450 km aan ongerepte rivier verdwenen. En dat verlies is allesbehalve symbolisch — niet alleen voor de biodiversiteit, maar ook voor duurzaam toerisme, dat sterk afhankelijk is van de ongerepte natuur.
Waterkracht: groene energie met een grijze keerzijde
De regio telt ongeveer 1.800 bestaande waterkrachtcentrales, maar er staan nog meer dan 3.000 projecten op stapel. Deze installaties zijn gesubsidieerd en aantrekkelijk voor investeerders, en leveren hernieuwbare energie… maar ze fragmenteren de ecosystemen en veranderen het landschap ingrijpend!
Albanië en Bosnië-Herzegovina in het oog van de storm
Vooral in Albanië en Bosnië-Herzegovina is de situatie bijzonder zorgwekkend. In Albanië is het aandeel van bijna natuurlijke rivieren op dertien jaar tijd gedaald van 68 % naar 40 %. Een opmerkelijke uitzondering is de Vjosa, die inmiddels als nationaal park is erkend — een maatregel die de bouw van bijna 40 dammen wist tegen te houden.