Op 35 meter diepte in de baai van Vlora ligt de Po. Het schip werd tijdens de oorlog per vergissing getorpedeerd. 85 jaar later hebben Italiaanse wetenschappers er maar liefst… 151 diersoorten geteld aan boord! En ze botsten er zelfs op een zoogdier dat sinds 1996 niet meer in de regio was gespot…
Op 14 maart 1941 ligt het Italiaanse hospitaalschip Po voor anker in de baai van Vlora, in Albanië. Het neemt er gewonden aan boord. Op bevel zijn de lichten ’s nachts gedoofd, uit vrees dat ze de positie van andere schepen zouden verraden. Rond 23.15 uur vallen vijf Britse Swordfish torpedobommenwerpers de baai aan. De Po wordt niet als hospitaalschip herkend en krijgt een torpedo in de stuurboordzijde van het achterschip. Van de 240 mensen aan boord komen er 23 om het leven, onder wie drie verpleegsters van het Rode Kruis. Één van de overlevenden is Edda Ciano, de dochter van Mussolini, die als verpleegster aan boord was. Ze klampt zich vast aan een beschadigde reddingsboot tot een vissersboot haar oppikt.
Het schip is 135 meter lang, weegt 7.289 ton en had tijdens veertien missies al ongeveer 6.600 gewonden vervoerd. Het zinkt naar een diepte van 35 meter, op 1,6 kilometer van de kust, en blijft daar liggen. Pas in 2005 wordt het door duikers gelokaliseerd.
Het ijzer werd een rots
Tussen 2022 en 2024 voert een team van het Italiaanse instituut IRSSAT maar liefst 32 duiken uit op het wrak, met behulp van hogeresolutiesonar en 3D-fotogrammetrie. De resultaten verschijnen op 27 juli 2026 in ‘Frontiers in Ocean Sustainability’.
De cijfers zijn opvallend: 151 diersoorten werden geregistreerd en meer dan 80% van het harde oppervlak van het schip is volledig bedekt met sponzen, zakpijpen, mosselen en oesters. Tandbaarzen, zeebrasems, harders en lipvissen zwemmen rond de romp. Er werden ook trossen inktviseitjes aangetroffen: de Po doet dus ook dienst als kraamkamer voor zeeleven.
“De metalen platen vormen een harde ondergrond waarop zeeleven zich kan vestigen, en bieden tegelijk beschutting aan grotere dieren,” vat IRSSAT-onderzoeker Simone Modugno samen.
De bewoner die niemand had verwacht
In augustus 2023 stoten de duikers op een Mediterrane monniksrob, een soort die als kritiek bedreigd staat aangemerkt. Het was de eerste bevestigde waarneming in de baai van Vlora sinds 1996. Dat de plek binnen het beschermde zeegebied van Karaburun-Sazan ligt, is wellicht geen toeval.
Toch is niet alles positief. Op het wrak werden op één moment tot zeven koraalduivels geteld. Deze roofvis, afkomstig uit de Rode Zee, rukt steeds verder op naar het noorden van de Middellandse Zee en kan structuren zoals de Po gebruiken als tussenstation.
Zo geraak je er
Het wrak is per boot bereikbaar vanuit de duikclubs van Vlora. Het hoofddek ligt op ongeveer 30 meter diepte en de romp wordt vanaf zowat 25 meter zichtbaar. Het is dus een duik voor gevorderde duikers, met soms stevige stromingen en donkere gangen waarvoor goede duiklampen onmisbaar zijn. De beste periode loopt van oktober tot december, wanneer het zicht kan oplopen tot ongeveer vijftien meter.
Vanuit België zijn er rechtstreekse vluchten van Charleroi naar Tirana. Daarna is het nog ongeveer drie uur rijden tot Vlora. Voor wie liever boven water blijft, werkt Modugno aan een 3D-model van het wrak dat in virtual reality te verkennen zal zijn.