In het Turkse Karahantepe hebben archeologen een beeldhouwwerk opgegraven dat haaks staat op alle andere vondsten die er tot nu toe zijn gedaan! We leggen uit waarom.
Een klein beeld dat 11.000 jaar op zijn bank bleef zitten!
We bevinden ons in Karahantepe, in de provincie Şanlıurfa in het zuidoosten van Turkije, op een dertigtal kilometer van Göbekli Tepe. Tijdens een recente opgravingscampagne legden archeologen een ronde structuur bloot met een diameter van ongeveer 3 meter en een met stenen geplaveide vloer. Langs de muur loopt een bank. En op die bank staat een 70 centimeter hoog beeldhouwwerk: een menselijke figuur die op de rug van een overduidelijk dode luipaard zit.
De Turkse minister van Cultuur en Toerisme, Mehmet Nuri Ersoy, maakte de vondst bekend op 25 augustus 2026 en sprak daarbij over een “composiet beeldhouwwerk in een stijl die op deze site nooit eerder werd aangetroffen”. De werkzaamheden maken deel uit van het project ‘Erfgoed voor de toekomst’, dat archeologische opgravingen in het hele land financiert.
Het detail dat het hele beeld op zijn kop zet
Karahantepe had eerder al drie composiete beeldhouwwerken van hetzelfde type opgeleverd. Alleen was de voorstelling daar precies omgekeerd: het was de mens die de luipaard op zijn rug droeg. Hier wordt het dier plots een rijdier!
En dat detail is belangrijk, want op de eerdere beelden werden de katachtigen niet als karkassen voorgesteld! Volgens Necmi Karul, leider van de opgravingen, leken ze “levend en alert, eerder dan passieve (dode) dieren”. Het ging dus niet om jachttrofeeën! De grote vraag blijft uiteraard wat deze nieuwe voorstelling precies wil vertellen…
De luipaard, een lokale obsessie
De katachtige is het meest voorkomende diermotief in Karahantepe: reliëfs op pilaren, beeldhouwwerken, motieven die in rechtopstaande stèles zijn gegraveerd… Die herhaalde combinatie van mensen en grote roofdieren lijkt duidelijk bewust gekozen en gaat vermoedelijk veel verder dan louter voedsel of jacht.
Diezelfde visuele taal vinden we terug in Sayburç, een andere site in de regio die dateert uit het 9de millennium voor onze jaartelling. Archeologe Eylem Özdoğan ziet er echte verhalende scènes in: verhalen die in steen worden verteld, duizenden jaren vóór de uitvinding van het schrift.
Karahantepe
Karahantepe is minder bekend dan zijn toeristische grote broer, Göbekli Tepe, maar kleiner is de site zeker niet. Ze telt 14 hectare, meer dan 250 T-vormige stèles. De site werd al in 1997 ontdekt op 55 kilometer van Şanlıurfa, en sinds 2019 opgegraven.
De site maakt deel uit van het programma Taş Tepeler, ofwel “de stenen heuvels”, dat meer dan tien neolithische vindplaatsen omvat. Ze documenteren allemaal dezelfde omwenteling: gemeenschappen van jagers-verzamelaars die zich permanent gaan vestigen, monumentale bouwwerken optrekken en complexe scènes beginnen uit te beelden, lang vóór de eerste steden ontstaan…
Kortom, als jij een verklaring hebt voor deze man die op de rug van een luipaard zit: deel ze gerust. En neem vooral je tijd: hij wacht tenslotte al elfduizend jaar!